Terug naar Actueel

Nee, er wordt geen onvrijwillige zorg toegepast. Veel van de zorgboerderijen hebben deze optie aangevinkt in de werkbeschrijving bij 1.3.4. Maar het is goed om daar nog eens kritisch naar te kijken, want uit onderzoek van de IGJ: blijkt dat 40% van de zorgaanbieders denkt geen onvrijwillige zorg toe te passen maar dit toch te doen.

Wet zorg en dwang, wat kunnen we er mee worstelen als (kleinschalige) zorgaanbieder. Wanneer is iets dwang, en wanneer is iets een begeleidingsafspraak? Mag het telefoonbeleid opgenomen worden in de huisregels of toch niet? En hoe zit dat met de voordeur die na tien uur op slot gaat? Er is nog veel onduidelijk en dat ziet de IGJ ook terug. In hun publicatie gaat de IGJ in op de verbeterpunten, en we kijken met hen mee. Het onderzoek richt zich op drie vragen:

  1. Gaat de zorgaanbieder zorgvuldig om met de rechtspositie van de cliënt?
  2. Zijn er (voldoende) deskundige zorgverleners?
  3. Sturen zorgaanbieders op het terugdringen van gedwongen zorg?
  1. Het zorgdragen voor de rechtspositie van de client gaat niet altijd goed. De IGJ ziet dat terug in diverse dingen:
  • Zorgaanbieders zijn zich niet altijd bewust van het feit dat ze onvrijwillige zorg bieden.
  • Wanneer zorgaanbieder onvrijwillige zorg bieden, doen ze dit soms zonder wettelijke grondslag (de wettelijke kaders die bepalen wanneer er gedwongen zorg ingezet mag worden).
  • Wanneer zorgaanbieders onvrijwillige zorg bieden, voldoen ze vaak niet aan de randvoorwaarden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het inzetten van de juiste personen (arts, functionaris WZD e.a.) en het volgen van het stappenplan
  • De zorgaanbieder informeert de cliënten niet altijd over de rol van Client vertrouwenspersoon WZD en hoe je hier mee in contact kunt komen.
  1. Deskundige zorgverleners zijn goed geïnformeerde zorgverleners:
  • Niet alle zorgverleners zijn goed op de hoogte van wat dwang in de zorg is, hoe je dit kunt voorkomen (preventie en het zoeken naar alternatieven) en hoe je dit inzet en waar mogelijk weer afbouwt.
  • Vaak hebben zorgverleners eenmalig scholing gevolgd over dwang in de zorg, maar niet altijd is de kennis up-to-date of is er voldoende bewustzijn rond ‘dwang’.
  • Invalkrachten blijken niet altijd deel te nemen aan de scholing binnen een organisatie.
  • Structurele aandacht voor verplichte zorg, door het met regelmaat bespreken van dilemma’s en casuïstiek of intervisie kan beter. Bekwaamheid is niet alleen het volgen van een cursus, maar ook hier over blijven praten binnen de organisatie of in het team.
  1. Er is te weinig sturing op het terugdringen van gedwongen zorg, doordat er nog niet goed wordt gekeken naar wat er in de praktijk gebeurt en wat we daarvan kunnen leren:
  • Zorgaanbieders die onvrijwillige zorg bieden, moeten jaarlijks een analyse aanleveren. Zo’n analyse biedt net als bijvoorbeeld een MIC-analyse informatie over wat goed gaat en waar het beter kan. De analyses die zijn gezien door de inspectie waren erg beperkt en gaven geen inzicht in stijgingen of dalingen ten opzichte van eerdere jaren. Hiermee zijn ze niet goed bruikbaar om bij te sturen.
  • Teams worden onvoldoende betrokken bij het bespreken van de analyse. Terwijl juist zij vaak goed kunnen uitleggen waarom er iets veranderd is, bijvoorbeeld door problemen met de personeelsbezetting of veranderingen in de gezondheid van cliënten. Door met hen in gesprek te gaan, krijgen we beter zicht op de oorzaken en mogelijke oplossingen.
  • Het beleid binnen organisaties met betrekking tot gedwongen zorg is niet altijd op orde. Soms is er geen beleid(plan) als het gaat om gedwongen zorg, soms is het beleidsplan heel summier en mist er praktische informatie (het ‘hoe’).
  • De informatie over gedwongen zorg moet beter worden bijgehouden en gedeeld, niet alleen met de overheid, maar vooral ook binnen de organisatie zelf. Het helpt om te begrijpen wat er speelt, waar risico’s liggen en wat er nodig is om betere zorg te geven met minder dwang.

Samengevat is er dus werk aan de winkel. Niet alleen in de uitvoering van de wet, zoals blijkt uit het artikel van de inspectie, maar ook als het gaat om het imago van de wet. De wet wordt vaak nog als een belemmering gezien in plaats van een verbetering. Zoals een zorgboerin mooi verwoordde in de podcast: ‘Eerst was ik bang voor de wet, nu denk ik dat de wet mij helpt om het besef te houden en eerst te kijken naar de mogelijkheden en alternatieven’.

Voor de zorgboeren onder ons die geen onvrijwillige zorg toepassen, is er ook huiswerk: Ook het niet bieden van gedwongen zorg vraagt bewustzijn, beleid en sturing binnen je organisatie. Dus plan in je actielijst een agendapunt over dwang en spreek er met elkaar over in je team. Er is hiervoor mooi materiaal beschikbaar via zorgboeren.nl.