Het vervolgonderzoek naar onderwijszorgboerderijen getiteld Toekomstperspectief voor leerlingen na een periode op een onderwijs-zorgboerderij laat zien, dat deze voorzieningen een belangrijke bijdrage leveren aan het terugdringen van schooluitval en het vergroten van het toekomstperspectief van leerlingen met (complexe ) ondersteuningsbehoeften. De positieve effecten die tijdens het verblijf op de onderwijszorgboerderij worden bereikt, blijven voor een groot deel ook zes en twaalf maanden na uitstroom behouden. Daarmee bevestigt het onderzoek dat onderwijszorgboerderijen niet alleen een tijdelijke opvang bieden, maar ook een waardevolle schakel vormen in de terugkeer naar passend onderwijs.
Een belangrijk resultaat is dat het merendeel van de leerlingen (70%) dat na de onderwijszorgboerderij terugkeert naar school, daar ook succesvol blijft. Vooral leerlingen die uitstromen naar het speciaal onderwijs weten hun schoolloopbaan doorgaans voort te zetten. Daarnaast blijven sociaal-emotionele problemen en problemen in het executief functioneren na uitstroom over het algemeen stabiel of nemen verder af. Ook ervaren ouders minder opvoedingsbelasting dan vóór het verblijf op de onderwijszorgboerderij. Hoewel veel leerlingen nog ondersteuning nodig hebben, zijn de problemen vaak beter hanteerbaar geworden voor zowel de leerlingen als hun omgeving.
Het onderzoek maakt tegelijkertijd duidelijk dat niet alle leerlingen dezelfde ontwikkeling doormaken. Een kleinere groep blijft kwetsbaar en heeft langdurige begeleiding nodig. Voor deze leerlingen is een terugkeer naar regulier onderwijs niet altijd haalbaar. Dit onderstreept dat maatwerk essentieel blijft en dat onderwijs, jeugdhulp en zorg intensief moeten blijven samenwerken om passende oplossingen te bieden.
Betere samenwerking nodig tussen onderwijs en zorg
Op basis van deze bevindingen doen de onderzoekers verschillende aanbevelingen. Allereerst pleiten zij voor een structurele erkenning van onderwijszorgboerderijen als onderdeel van het onderwijs- en zorgstelsel. De samenwerking tussen scholen, gemeenten, samenwerkingsverbanden en jeugdhulporganisaties moet verder worden versterkt, zodat leerlingen tijdig de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Daarnaast is het belangrijk om ook na de uitstroom begeleiding beschikbaar te houden, zodat de overgang naar een nieuwe onderwijsplek zorgvuldig verloopt en terugval zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Verder adviseren de onderzoekers om de werkzame elementen van onderwijszorgboerderijen, zoals kleinschaligheid, een veilige en prikkelarme leeromgeving, persoonlijke aandacht, praktijkgericht leren en een sterke pedagogische relatie ook binnen andere onderwijsvoorzieningen toe te passen. Door deze succesvolle aanpak breder te benutten, kunnen meer leerlingen profiteren van een onderwijsomgeving die aansluit bij hun mogelijkheden. Daarmee leveren onderwijszorgboerderijen niet alleen een oplossing voor individuele leerlingen, maar bieden zij ook waardevolle inzichten voor de verdere ontwikkeling van passend onderwijs in Nederland.