Zorgboerderijen bieden mensen met een psychische uitdaging veel: ze ervaren er ruimte, krijgen persoonlijke aandacht en ze verbinden zich met mensen, dieren en/of planten. Waar veel mensen, die niet ‘gewoon’ zijn, in de gewone wereld nogal eens worden uitgesloten, vinden ze op zorgboerderijen een plek om wel ergens bij te horen. Omdat op een boerderij verschillende talenten nodig zijn bij de werkzaamheden, is er altijd werk dat aanspreekt en daarmee zingeving biedt. Iedereen doet ertoe! Opgebouwd zelfvertrouwen helpt hen daarna dikwijls ook in de ‘gewone’ wereld verder.
Plattelandsondernemer Bram van der Leeden kocht 13 jaar geleden grond van zijn vader en broer in Ameide en maakte het tot een helende plek voor mensen met een psychische uitdaging: Bij Bram. Ook de natuur krijgt kans om te herstellen door regeneratieve landbouwpraktijken.
Bram: “We hebben te maken met een zeer dwingende prestatiemaatschappij. Social media staat vol met succesberichten. Maar als je geen geluk hebt gehad en je hebt niet dat gezin, die baan of dat huis, hoe voel je je dan? Eenzaam, en dat los je niet op met een pilletje of behandeling. Je hebt er een nieuw ecosysteem voor nodig”, vertelt een bevlogen Bram, die het bedrijf sinds een paar jaar samen met zijn zoons Willem en Huib en mede ondernemers Chantal, Erik en Jaap bestuurt.
Dat ecosysteem, daar wordt aan gewerkt op meerdere plekken. Naast de gezellige boerderijlocatie in Ameide met moestuin, bloementuin, kippen en paarden, is er nog een houtwerkplaats in Everdingen en een woonlocatie in Meerkerk. Maar ook daarbuiten timmert Bram aan de weg: in 2020 verscheen BijBram in een uitzending van Tegenlicht met de titel Gewoon Gek én er is net een gratis e-boek uit: Verbijzonderend normaliseren. Kijk mee in de psychiatriche zorg van bijBram.
“De uitzending belicht mooi hoe normaal het eigenlijk is als je een diagnose hebt of iets hebt meegemaakt in het verleden, en hoe je daar in een warm gezelschap mee kunt leven. De maatschappij en de reguliere GGZ is daar slecht op toegerust. In de maatschappij worden mensen buitengesloten en in instellingen zijn er vaak wisselende gezichten en is er een klinische benadering. Wij zorgen dat de mensen zich weer heel gaan voelen door samen op de boerderij bezig te gaan, en als het goed gaat kunnen ze weer verder. Dat kan zonder ons, maar we zoeken ook als ‘gekkies’ de maatschappij op. De houtwerkplaats is er een mooi voorbeeld van, dit is voor de helft commercieel, en zo is het een brug tussen zorg en samenleving. Mensen kunnen zo in de voor hen vertrouwde sociale omgeving naar buiten toe gaan.”
Deelnemers bij Bij Bram geven aan dat het ze zoveel beter helpt dan de instellingen omdat ze zich er veilig voelen en gezien en gehoord worden. Peter is blij dat hij elk moment Chantal mocht bellen: hij heeft last van zware depressies. Nelianne was met haar autisme uitbehandeld en zat vervolgens alleen thuis, waar ze zich erg eenzaam voelde. Nu komt ze met haar hond naar de zorgboerderij, verzorgt de katten en maakt bosjes bloemen. Ze voelt zich nu een stuk beter. Miranda durfde thuis de gordijnen niet meer open te doen en al helemaal niet naar buiten, nu zorgt ze voor de probleemkippen en is in haar element.
Al is Bram 65, hij is nog lang niet klaar. “Laat mensen die op een wachtlijst staan maar komen. Ja we zijn druk, maar er kan altijd iemand bij. Dan werken we maar iets meer dan 36 uur. Dat doe ik liever dan tussen 9 en 17 uur achter een laptop zitten. We moeten met elkaar naar een gezonde samenleving met een gezonde landbouw én een mensbeeld waarbij iedereen erbij hoort. We moeten een mentaal én fysiek gezond ecosysteem maken waarbij we van binnen naar buiten gaan.”
Ook mensen met verslavingsproblematiek zijn welkom Bij Bram. “We doen ook aan behandeling, hebben psychiaters in dienst. Maar het beste helpt het om lekker met de handen in de aarde te gaan en bezig te zijn, met en tussen de dieren. Zo wordt het vaak steeds een beetje beter.”