Info voor zorgboeren

Ben je zorgboer en wil je het keurmerk Kwaliteit laat je zien! behalen of heb je al een keurmerk als ISO, HKZ, NEN of Prezo Care, dan kun je je via een regionale organisatie aansluiten bij de Federatie Landbouw en Zorg. Mits je voldoet aan de voorwaarden van een zorgboerderij (zie onder).

Hoe sluit je je aan bij de Federatie?

In Nederland heeft iedere regio zijn eigen regionale organisatie(s). Hier kun je aankloppen als je je wilt aansluiten bij de Federatie:

Waarom zou je je aansluiten bij de Federatie:

- Samen sta je sterker: in de regio en in de belangenbehartiging op landelijke schaal (zie ook onder 'Wat deden we in 2021 voor de leden?')
- Deelname aan een scholingsprogramma, conferenties en kennisuiwisselingen
- Opnamen op zorgboeren.nl
- Je ontvang nieuwsbrieven over corona en andere onderwerpen en kunt gebruik maken van een intranet met informatie over alle relevante wet- en regelgeving, handboeken, onderzoeken over zorglandbouw etc.

Kosten

De Federatie-gerelateerde kosten hiervoor zijn circa € 450 per jaar. Daarnaast zijn er kosten van de regionale organisatie. Zie het tarieven overzicht.

Wat deden we in 2021 voor de leden?

Lees hier het hele Jaarverslag (7 min).

Samengevat hebben we in 2021 volop verder gewerkt aan belangenbehartiging. Corona-maatregelen bleven komen, evenals nieuwe wetten. We hebben niet klakkeloos alle info aangenomen en doorgespeeld naar de achterban, maar we zijn ook het gesprek aangegeaan over knelpunten Daar wordt vanuit het ministerie serieus naar gekeken, ook omdat de zorglandbouw zich in corona-tijd bewees als onmisbare schakel in de zorg. 

We werkten verder aan kwaliteit door het kwaliteitskader samen op te stellen, met de kernwaarden als uitgangspunt. Dit wordt 2 juni 2022 gelanceerd.

Op het gebied van kennisverspreiding en scholing zijn er webinars geweest over de Wtza en het kwaliteitskader en is er verder gewerkt aan de Academie voor de zorglandbouw. Helaas kon vanwege corona opnieuw een Dag van de zorglandbouw niet doorgaan, maar in 2022 staat deze alsnog gepland. Hetzelfde geldt voor de landelijke Open dan op de zorgboerderij.

De werkorganisatie is verder versterkt met een coördinator ontwikkeling en relaties. Zij werkt samen met de directeur, de kwaliteitsmedewerker en de communicatie-adviseur (allen parttime). Eind 2021 is een switch gemaakt naar een nieuw secretariaat.

Op het gebied van communicatie zijn er wederom veel corona-nieuwsbrieven verstuurd, die zorgboeren hielpen bij hun dagelijkse werk. Via reguliere nieuwsbrieven is kennis gedeeld en zijn de aangesloten zorgboeren op de hoogte gehouden van nieuwe ontwikkelingen, zoals op het gebied van wet- en regelgeving. Maar ook de de praktische invulling van de kernwaarden kwam in de nieuwsbrieven aan bod, als inspiratie voor anderen. Social media is in 2021 meer ingezet (met name Facebook). De Infotheek is verder ingericht als informatie plek voor aangesloten zorgboeren en regionale organisaties.

 

Wie mag zich via een regionale organisatie aansluiten bij de Federatie?

Een aangesloten zorgboer exploiteert een of meer zorgboerderijen en is lid van, of op andere wijze betrokken/aangesloten bij een lid (regionale organisatie) van FLZ. Daarvoor dient hij een erkend keurmerk te hebben (zie boven)

De zorgboerderij van een aangesloten zorgboer past binnen de volgende definitie:

  • Er is een boerderij, d.w.z. een of meer gebouwen (stal, kas, schuur, huis, alles in enkel- of meervoud) en er zijn passende faciliteiten om zorg en/of begeleiding te kunnen geven.

  • Er behoort grond bij de gebouwen in de vorm van een erf, weiden, akker/ tuinbouw­grond, boomgaard of kwekerij/kassen.

  • Er is agrarische bedrijvigheid, professioneel dan wel hobbymatig (akkerbouw, veeteelt, fruitteelt, bloemen en/of plantenteelt) in de landbouw en/of natuurbeheer/ onderhoud.

  • Op de zorgboerderij worden gewassen geteeld en/of landbouwhuisdieren gehouden - of de producten die hieruit voortkomen zoals zuivelproducten en eieren - die worden verkocht en/of op de zorgboerderij geconsumeerd.

  • De zorgdeelnemers worden overeenkomstig de doelen die zijn vastgelegd in het zorgplan voor zover mogelijk en naar hun eigen mogelijkheden en voorkeuren betrokken bij de uitvoering van activiteiten in en om de groene ruimte.

  • Er is voldoende kennis van de landbouw (dier/plantkunde) en de zorg (ziektebeelden/ begeleidingsaspecten) om zorgdeelnemers op een adequate wijze te kunnen begeleiden en om aan de zorgvraag van de zorgdeelnemer te kunnen voldoen. De zorgboer(in) en zijn/haar medewerkers tonen aan dat zij tezamen goede kennis en vaardigheden bezitten van de landbouw én de zorg  (opleidingen / werkervaring / stages / cursussen).

  • De zorgboerderij werkt voortdurend aan verbetering van de kwaliteit van zorg en hanteert daarvoor een door FLZ erkend kwaliteitssysteem.

De leden, zijnde de regionale organisaties, toetsen of zorgboerderijen voldoen aan bovenstaande criteria alvorens de zorgboeren aan te melden bij FLZ. Aspirant-zorgboeren kunnen zich wenden tot een regionalse organisatie.

Verder zijn de taken en verantwoordelijkheden van aangesloten zorgboeren van FLZ als volgt vastgelegd:

  1. Bieden van kwalitatief hoogwaardige zorg binnen de wettelijke kaders, regels en inkoopafspraken.
  2. Toepassen van het Kwaliteitskader Zorglandbouw en/of een ander van toepassing zijnde kwaliteitskader op het bedrijf.
  3. Hanteren van een door FLZ erkend kwaliteitssysteem waaruit blijkt dat/hoe kwaliteit op het bedrijf geborgd wordt.
  4. Zorgdragen voor permanente scholing en ontwikkeling van zichzelf en medewerkers van het bedrijf.
  5. Het borgen van continuïteit van zorg op de zorgboerderij.

De Wet Zorg en Dwang gaat ook in de zorglandbouw veranderingen teweeg brengen. Wanneer is er sprake van dwang en wanneer is dit toegestaan? Je vindt het in de veelgestelde vragen over de Wet Zorg en Dwang

Er zijn een aantal meldpunten in het leven geroepen om cliënten in de zorglandbouw te helpen. Hieronder zie je het meldpunt gehandicaptenzorg en het meldpunt voor PGB-wachtlijsten. Weet je nog meer reelvante meldpunten? Mail dit dan naar federatie@landbouwzorg.nl

Meldpunt gehandicaptenzorg

Meldpunt wachtlijsten PGB

De wachtlijst voor het PGB is sinds 1 juli 2010 een feit. Veel mensen komen hierdoor in de problemen. Per Saldo wil weten tegen welke problemen mensen aanlopen en is een meldactie gestart. 
Wilt u Per Saldo uw verhaal vertellen, ook als u geen lid bent? Vul dan het bijpassende meldactie-formulier in.

  • Meldactie-formulier voor (aspirant) budgethouder
  • Meldactie-formulier voor zorgaanbieder
  • Nieuwsberichten van Per Saldo over de wachtlijst PGB-AWBZ

 
Verder adviseert Per Saldo nadrukkelijk dat u zich op de wachtlijst laat plaatsen en voor de overbruggingsperiode zorg in natura (u ontvangt dan de zorg rechtstreeks van een instelling) aanvraagt, ook wanneer u denkt dat dat geen passende zorg voor u is. Minister Klink heeft namelijk toegezegd dat hij de zorgkantoren en aanbieders aanspoort om voor deze mensen oplossingen te gaan zoeken. Eén van zijn ideeën is dat reguliere zorg-in-natura aanbieders contracten af kunnen gaan sluiten met pgb-aanbieders, die specifieke zorg leveren die nu alleen met een pgb te verkrijgen is. Laat het ons weten als voor u geen passende oplossing wordt gezocht. Dit kunt u ook melden via het meldactie-formulier.
 
Het meldpunt is te bereiken via
website: www.pgb.nl of rechtstreeks via de volgende link

Op 1 september 2010 is het Meldpunt Gehandicaptenzorg van start gegaan. Het meldpunt is bedoeld voor iedereen die een (negatief of positief) signaal wil afgeven over de zorg voor gehandicapten, met name cliënten en hun vertegenwoordigers. Het meldpunt loopt van 1 september tot 1 december 2010.
Vanuit haar taak als toezichthouder op de kwaliteit van de geleverde zorg, is het meldpunt ondergebracht bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg.
 
Cliënten in de gehandicaptenzorg en hun vertegenwoordigers kunnen bij het meldpunt voor de volgende zaken terecht:

  1. het doen van meldingen over de zorgverlening
  2. informatie en advies over hoe met deze meldingen om te gaan
  3. voorlichting c.q. infromatie over klachtrecht en patiëntenrechten.

 
Het meldpunt is bereikbaar op werkdagen van 09.00 to 17.00 uur via 
telefoon: 088-120 50 50 (lokaal tarief)
e-mail: meldpuntgz@igz.nl
website: www.meldpuntgehandicaptenzorg.nl

De Federatie Landbouw en Zorg zorgt voor de behartiging van de belangen van zorgboeren én cliënten. De zorglandbouw ontleent veel van haar kracht en kleur aan het ondernemerschap en de passie van de zorgboerinnen, -boeren en hun vele medewerkers en vrijwilligers. En juist in de zorg, waar wetgeving en marktregels vaak zijn gebaseerd vrij grootschalige aanbieders, is het van belang om samen te werken. Dat gebeurt vooral op regionaal niveau, maar sommige zaken moeten op landelijk niveau geregeld worden. En daar staat de Federatie voor.

Waar regionale organisaties zorgboeren ondersteunen in hun contacten met bijvoorbeeld gemeenten en zorgloketten, houdt de Federatie Landbouw en Zorg zich bezig met landelijke organisaties. Zoals de ministeries van VWS en LNV, het groene onderzoek en onderwijs (zoals de HAS en Wageningen Universiteit en Research), de Inspectie Jeugd en Gezondheid, koepels van cliëntenorganisaties, LTO en de VNG. Ook zorgt de Federatie voor algemene bekendheid van het fenomeen zorglandbouw en de betekenis ervan. Bijvoorbeeld door middel van het uitnodigen van Kamerleden, Directeur-generaals en ministers, het uitsturen van persberichten en externe nieuwsbrieven en het bijhouden van deze website.  

Een uitgebreider overzicht van activiteiten, ook op het gebied van belangenbehartiging, vind je in het artikel Alles over aansluiten bij de Federatie.

Zorgboerderijen verlenen verschillende diensten als dagbesteding, begeleiding, wonen, onderwijs of re-integratie. Dit noemen we wel de verschillende scopes. Op deze pagina leggen we de reguliere financieringsbronnen uit voor deze scopes.    

Dagbesteding, begeleiding en wonen

Financiering van dagbesteding, begeleiding en wonen kan via Zorg in Natura (ZIN) en Persoonsgebonden Budget (PGB). Deze financiering wordt door gemeentes verleend vanuit een indicatie in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) of de Jeugdzorg. Daarnaast zijn er vanuit de Wet Langdurige Zorg (WLZ) ook indicaties voor dagbesteding, begeleiding en wonen. Dit wordt uitgevoerd door het CIZ en de Zorgkantoren.

Dus: een client die zorg nodig heeft gaat naar de gemeente of naar het CIZ (of laat dit doen door een zorginstelling of een cliëntondersteuner zoals MEE). De gemeente of het CIZ stellen aan de hand van een vragenlijst en meestal ook een gesprek (het zogenaamde keukentafelgesprek) vast of iemand recht heeft op zorg. De gemeente geeft dan een indicatie vanuit de Wmo of de Jeugdzorg en het CIZ vanuit de Wlz. De gemeente en het zorgkantoor bepalen (in overleg met de client) of dit in de vorm van een PGB of ZIN moet. 

Zorg in Natura wordt door gemeentes en zorgkantoren via aanbestedingen ingekocht. Soms zijn zorgboeren zelf de contracterende partij, soms is het hun regionale (inkoop) organisatie. Ook komt het voor dat zorgboeren in onderaannemerschap van een andere zorginstelling werken. 

Een PGB wordt afgegeven aan de cliënt zelf. De Sociale Verzekerings Bank (SVB) beheert het budget voor de client, wat betekent dat de SVB de rekeningen van zorgverleners betaalt. Of de zorg passend is, wordt gecontroleerd door het zorgkantoor of door de gemeente.

Re-integratie en onderwijs

Financiering van re-integratie komt van het UWV of gemeenten (en in theorie van kan het ook van een werkgever komen). Daarvoor moeten zorgboeren dus met gemeente of UWV een overeenkomst hebben. Financiering van onderwijs op de zorgboerderij loopt ook via de gemeente (Wmo, Jeugdzorg), samenwerkingsverbanden van scholen en gerelateerde scholen zelf.

Om zorgboer te worden, is het wettelijk niet verplicht een opleiding te volgen. Behalve als er verpleegkundige handelingen worden verricht, dan is een opleiding wel vereist. Ook zijn er contractpartners die een opleiding eisen.  Ook sommige regionale organisaties stellen een relevante opleiding verplicht en ook de Federatie Landbouw en Zorg raadt het sterk aan. Zowel agrarische kennis als een opleiding in het sociale domein is gewenst.

Zo is een SPW of SPH achtergrond relevant, en zijn er allerlei cursussen voor het omgaan met specifieke doelgroepen. Ook zijn er diverse onderwijsinstellingen die een specifieke zorgboer opleiding aanbieden. De kennis moet in elk geval zijn afgestemd op het soort zorg. Daarbij is er in veel gevallen een SKJ-registratie verplicht, waar ook weer allerlei eisen aan hangen.

Het keurmerk Kwaliteit laat je zien! is het eigen keurmerk van de Federatie Landbouw en Zorg. Op de website van het Kwaliteitskeurmerk kun je zien wat het keurmerk precies inhoudt, welke zorgboerderijen ermee werken en bijvoorbeeld hun jaarverslagen inzien. De uitvoering ervan is in handen van het onafhankelijke Kwaliteitsbureau. Alle ruim 800 bij de Federatie aangesloten zorgboerderijen dragen dit keurmerk of een ander erkend keurmerk zoals ISO of HKZ. 

Kwaliteit laat je zien! is er speciaal voor de zorglandbouw. Houders van het Kwaliteit laat je zien! keurmerk werken hiervoor met de KwApp, een app die zorgboeren helpt om hun kwaliteit ieder jaar opnieuw te verbeteren. 

jannette meestersJannette Meesters van ponyrecreatie en zorgboerderij Het Lamoen in Markelo over het keurmerk: “Je moet er even in investeren, maar dan heb je ook wat. Het is een fijn systeem. Ik werk nu twee keer per jaar de werkbeschrijvingen bij en had het jaarverslag in een uurtje klaar. Toen ik begon was ik wel een week lang iedere dag een paar uur bezig. Dat kwam ook omdat het de begintijd was. Inmiddels bieden regionale organisaties vaak hulp bij de start. Daar zou ik zeker gebruik van maken.”  

Waarom een keurmerk?

Kortgezegd: omdat het verplicht is voor zorgaanbieders. Zo vraagt de Kwaliteitswet Zorginstellingen dat een ieder die zorg verleent, aantoonbaar aan de kwaliteit werkt en daar jaarlijks verslag van doet. De Wmo- Wlz- en Jeugdwet-toelatingen vragen ook om getoetste kwaliteit. Daarnaast eist de ARBO-wet dat iedere (agrarische) onderneming een risico-inventarisatie uitvoert. Ook de verzekeraars vragen om veiligheidsmaatregelen en kwaliteitsborging om de risico's te beperken en de premies betaalbaar te houden. 

Allemaal redenen voor de zorgboer om aan kwaliteit te werken. Bovendien maakt het de zorgboer nog meer bewust dat hij werkt met kwetsbare mensen. Een kwaliteitskeurmerk helpt ook om aan de zorgvragers, hun ouders en instellingen te laten zien wat zorg met kwaliteit op de boerderij voorstelt.

 De voordelen voor gebruik van het Kwaliteit laat je zien! systeem voor de zorgboer op een rij

  1. Je voldoet aan: 
  • Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg (Wkkgz)
  • ARBO wet
  • Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)
  • Wet medezeggenschap van cliënten zorginstellingen (Wmcz)
  1. Daarbij is meteen geregeld:
  • Deelnemende zorgboeren die gebruik maken van het kwaliteitsysteem zijn direct aangesloten bij de landelijke klachtencommissie voor deelnemers van zorgboerderijen. 
  • Voor de ARBO risico-inventarisatie kan van een erkende checklist gebruikt gemaakt worden, die alleen (onder voorwaarden) licht getoetst dient te worden.
 Aangesloten zorgboeren krijgen korting bij Stigas.
  • De Arbeidsinspectie, de Voedsel en Waren Autoriteit, ministerie van VWS, cliëntenorganisatie Per Saldo, met boeren samenwerkende zorginstellingen en Zorgverzekeraars Nederland onderschrijven vanuit hun discipline/verantwoordelijkheidsgebied het kwaliteitsborgingssysteem voor de zorgboerderijen.


  • Zorgverzekeraars Nederland accepteert het keurmerk Kwaliteit laat je zien! bij de erkenning van een zorgboerderij als zorginstelling.

Voor deelnemers en hun verzorgers betekent het keurmerk zorgboerderijen Kwaliteit laat je zien!:
 


  • Daar krijg je kundige begeleiding
  • Het is een veilige plek, waar je welkom bent en waar je je thuis voelt
  • Je zinvol werk doet en helder is van wat je mag verwachten en wat er van jou wordt verwacht  
  • Je persoonlijke ontwikkeling en welzijn staan hoog in het vaandel
  • Iedereen mag er komen kijken, want ze zijn trots op wat ze zijn

Hoe krijg je een keurmerk?

De zorgboer omschrijft zelf -al dan niet met behulp van adviseur of studieclub- hoe zijn zorgboerderij aan kwaliteit werkt. De voorwaarden waaraan hij moet voldoen om goedgekeurd te worden, zijn vastgelegd in de werkmap Kwaliteitssysteem Zorgboerderijen. 

Zijn alle voorwaarden op papier aantoonbaar geregeld, dan volgt officiële registratie. Dit kost € 500 -- excl. BTW prijspeil 2020). Aanmelden hiervoor kan bij het Kwaliteitsbureau. Iedere zorgboer die geregistreerd wil blijven, stuurt jaarlijks een verslag in. In dit verslag moet worden beschreven hoe de goede voornemens zijn uitgevoerd. Controle van dit verslag en verlenging van registratie kost 150,-- excl. BTW prijspeil 2020). 

Toetsing

Na een jaar wordt de kwaliteit op het bedrijf in de praktijk getoetst. Via het Kwaliteitsbureau nodigt de zorgboer een onafhankelijk beoordelaar uit. Deze bezoekt het bedrijf en toetst of het gebruikte kwaliteitssysteem effectief operationeel is. Bij positief resultaat wordt dan het keurmerk verleend. Deze toetsing, die eens in de drie jaar uitgevoerd dient te worden, kost per zorgvorm/scope € 800,-- excl. BTW prijspeil 2020).
 


Met deze aanpak van evaluatie gevolgd door een externe toetsing, behouden de zorgboeren het initiatief. Zij laten zien dat zij zelf aan hun kwaliteitsborging werken. Dit wordt door de zorgvragers en de overheid als zeer waardevol gezien.

Een zorgboerderij heeft te maken met verschillende wetten en regels. Het gaat daarbij om de algemene wetgeving voor bedrijven in Nederland, de agrarische wetgeving voor wat betreft het agrarische deel en de wet- en regelgeving met betrekking tot de zorg. 

Algemene wetgeving voor bedrijven

Een in Nederland gevestigd bedrijf moet zich houden aan de wetten en regels die in de Nederlandse en soms ook Europese wetgeving zijn vastgelegd. Het gaat dan om regels rondom de huisvesting van je bedrijf, bijvoorbeeld vestigingsregels in het bestemmingsplan en regels over milieubeheer. Er zijn ook regels met betrekking tot administratie en belastingen, zoals de Algemene verordening gegevensbescherming en het belastingrecht. 

Voor zorgboerderijen die personeel in dienst hebben komen daar regels bij voor werkgevers, bijvoorbeeld de regels die van toepassing zijn op een arbeidscontract, verplichtingen vanuit een CAO en regels die ervoor zorgen dat werknemers in een veilige werkomgeving kunnen werken.

Agrarische wetgeving

Boeren bedrijven, en in bepaalde gevallen ook hobby-boerderijen, moeten zich houden aan verschillende regels. Bijvoorbeeld regels over:

  • bloemen en planten, zoals regels omtrent gewasbescherming en natuurbeschermingswetten
  • dieren, zoals een registratieverplichting, welzijnseisen en de bestrijding van dierziekten en zoönosen 
  • mest, zoals regels rondom uitstoot en natuurbescherming
  • milieu, zoals regels met betrekking tot de omgevingsvergunning en regels rondom uitstoot van ammoniak, fijnstof en geuren

Regels met betrekking tot zorg

Zorg wordt verleend aan mensen die over het algemeen kwetsbaar zijn en het wordt bekostigd vanuit gemeenschapsgeld. Er is in Nederland daarom veel geregeld om mensen die zorg nodig hebben te beschermen en ervoor te zorgen dat het gemeenschapsgeld op een goede manier besteed wordt. Zorg kan vanuit verschillende wetten betaald worden, zoals de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wet langdurige zorg en de zorgverzekeringswet. Bij elk van deze financieringsstromen gelden verschillende wetten, regels en veldnormen. 

De veldnormen komen voort uit de kwaliteitskaders en de verschillende beroepscodes. In kwaliteitskaders beschrijven de verschillende brancheorganisaties in de zorg wat zij onder kwaliteit verstaan en hoe dit tot uiting komt in hun werkwijze. Voor de zorglandbouw is een kwaliteitskader in ontwikkeling. In beroepscodes beschrijven beroepsgroepen volgens welke normen hun professionals werken. 

Enkele voorbeelden van wetten waaraan ook zorgboeren moeten voldoen zijn:

  • Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorginstellingen, deze wet kent bepalingen over o.a. deskundigheid en betrouwbaarheid van personeel, zorgdossiers en een klachtenregeling.
  • Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen, deze regelt het recht op medezeggenschap en inspraak van cliënten.

Voldoen aan de wet- en regelgeving

Voor startende zorgboerderijen, maar ook voor zorgboerderijen die al langer bestaan, kan het lastig zijn om goed op de hoogte te zijn en te blijven van de relevante wet- en regelgeving. In het kwaliteitskeurmerk van de Federatie Landbouw en zorg worden zorgboeren aan de hand van vragen langs alle relevante wetten en regels geleid. Bij elke vraag worden normen beschreven waaraan moet worden voldaan. In de bijbehorende kennisbank wordt bij elke vraag een toelichting gegeven over de betreffende norm en geldende wet- en regelgeving. Bij veel vragen zijn ook voorbeelden beschikbaar over de manier waarop je op een zorgboerderij invulling aan de vereiste normen kunt geven. Zorgboerderijen die het keurmerk behalen voldoen daarmee aan de wetten en regels die voor hen relevant zijn. 

In de Infotheek (achter leden-inlog) staan bovendien diverse handige documenten over wetten en regels en hoe eraan te voldoen.

Zorgboerderijen bieden verschillende diensten aan. Dit noemen we ook wel de scope. 
Dagbesteding en wonen zijn de meest voorkomende. Onderwijs en re-integratie zijn in ontwikkeling.

Ook bedient de zorglandbouw diverse doelgroepen. 
Er zijn zorgboerderijen voor:  

  • Mensen met een verstandelijke beperking 
  • Mensen met een lichamelijke beperking 
  • Mensen met een psychische hulpvraag 
  • (Ex-)gedetineerden 
  • (Ex-)verslaafden 
  • Mensen met autisme 
  • Kinderopvang 
  • Jeugdzorg 
  • Ouderen 
  • Dementerende ouderen 
  • Langdurig werklozen 
  • Mensen met een burn-out 
  • Asielzoekers 
  • Mensen met een niet aangeboren hersenletsel 
  • Leerlingen van speciaal onderwijs 

 

De zorglandbouw heeft in de jaren 2009-2014 behoorlijk in de belangstelling gestaan van onderzoekers. Er zijn veel mooie rapporten en brochures verschenen met tips voor omgaan met de verschillende doelgroepen, onderbouwing van de sector voor opdrachtgevers en maatschappij én met economische cijfers. De meest relevante rapporten en brochures zetten we hieronder op een rijtje.

Wil je nog meer informatie of zelf zoeken? Kijk eens op de website van ZonMW (Onderzoeksinstelling van het Ministerie van Volksgezondheid) naar onderzoeken over zorglandbouw of bekijk het dossier Zorglandbouw binnen groenkennisnet (onderdeel van Wageningen Universiteit en Reserach). 

Informatie over effecten van zorgboerderijen op deelnemers en de maatschappij:

  • Algemeen

Zorgboerderijen dragen bij aan empowerment en eigen kracht van deelnemers. Wageningen UR 2009. Onderzoek naar de kernwaarden van de zorglandbouw volgens deelnemers, medewerkers en zorgboeren

Positieve_effecten van beweging. Van Hall Larenstein. Jaar van uitgave onbekend. Korte factsheet over het belang van bewegen. 

Persoonsgebonden budget. Eigen regie en empowerment. ZonMW 2012. Publicatie over het belang van een persoonsgebonden budget vanuit het oogpunt van autonomie.

De Zin van zorglandbouw. ZonMW 2012. Een maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) van het fenomeen zorglandbouw. 

Effecten van zorglandbouw voor verschillende doelgroepen. Taskforce Multifunctionele Landbouw 2011. Overzichtelijke factsheet over de baten van de zorglandbouw voor verschillende doelgroepen.

Effecten van zorglandbouw. Wetenschappelijk onderzoek naar de meerwaarde van zorgboerderijen voor cliënten. Taskforce Multifunctionele Landbouw 2011. Rapport over de baten van zorglandbouw voor verschillende doelgroepen.   

De zorgboerderij komt graag met u in gesprek! Federatie Landbouw en Zorg 2015. 7 kernkwaliteiten van zorglandbouw uitgelicht en geïllustreerd. 

  •  Mantelzorg en dementie

Respijt voor de mantelzorger - kansen voor zorgboeren. Expertisecentrum Mantelzorg 2009. Ervaringen en wensen van mantelzorgers en zorgboeren   

Dagbesteding op zorgboerderijen. De onderscheidende waarden voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. RIVM. Jaar van uitgave onbekend. Achtergronden over dementie en de betekenis van dagbesteding op de zorgboerderij voor hen in vergelijking met andere vormen van dagbesteding..  

Sowing in the autumn season. Exploring benefits of green care farms for dementia patients. Phd onderzoek Wageningen UR 2009. Wetenschappelijke onderbouwing van de heilzame werking van zorglandbouw voor dementie. Vanwege grootte bestand graag even een mailtje, dan sturen we hem op.

  • Verstandelijke beperking 

(Kosten)effectiviteit van zorglandbouw voor mensen met een verstandelijke beperking. Tranzo 2015. Korte factsheet over de positieve effecten van dagbesteding op de zorgboerderij voor mensen met een verstandelijke handicap.

(Kosten)effectiviteit van zorglandbouw bij mensen met een verstandelijke beperking. Tranzo 2015. Uitgebreid onderzoeksverslag over de positieve effecten van dagbesteding op de zorgboerderij voor mensen met een verstandelijke handicap.

  • GGZ-achtergrond

Je hoort erbij en bent welkom. Visie van GGZ-cliënten op de rol van zorgboerderijen in het proces van herstel, participatie en re-integratie. Landzijde 2012. Overzichtelijke brochure met korte verhalen van deelnemers over wat de zorgboerderij met hen doet.

 

Economische informatie over de zorglandbouw:

Kijk op Multifunctionele landbouw. Omzet 2007-2018. Wageningen University & Research. Omzetcijfers van de verschillende deelsectoren van de multifunctionele landbouw. De omzet van de zorglandbouw is tussen 2013 en 2018 meer dan verdubbeld (van 87.500 naar 200.000 euro gemiddelde omzet per bedrijf, in totaal is de sector gegroeid van 95 naar 250 miljoen euro.)

Inzicht in rendement van de multifunctionele landbouw: kengetallen in beeld. Wageningen UR 2014. Omzetcijfers van de verschillende deelsectoren van de multifunctionele landbuw en een aanzet tot bedrijfsvergelijking, ook voor de zorglandbouw.

The Care Farming Sector in The Netherlands: A Reflection on Its Developments and Promising Innovations. Jan Hassink et.al. Wageningen UR 2020. Reflectie op de ontwikkelingen en de kansen in zorglandbouw. 

 

Informatie over het starten van een zorgboerderij:

Handboek Versie 7.2. Federatie Landbouw en Zorg 2022. Geheel vernieuwde uitgave over alle aspecten van de zorglandbouw. Van starten, doelgroepen, begeleiding, organisatie en financiering tot kwaliteitsbewaking.  

Van boerderij naar zorgboerderij 2009. Wageningen UR 2009. Praktijkervaringen en tips van zorgboeren die de overstap maakten.

Thuis op de zorgboerderij. Handreiking kleinschalig wonen voor ouderen met dementie. Taskforce Multifunctionele landbouw 2010. Uitgebreide brochure voor zorgboeren die overwegen te starten met woonzorg voor dementerenden.  Wat komt erbij kijken? 

Beschermd buitenleven. Vijf zorgboeren over wonen op zorgboerderijen. Taskforce Multifunctionele Landbouw 2011. Aan de hand van vijf portretten krijgt een orienterende zorgboer zicht op de vraag of woonzorg iets voor hem of haar is. 

 

Praktische tips voor de dagelijkse praktijk van de zorgboerderij:

Kansen voor de opschaling van de inzet van paarden in de Friese hulpverlening. Projecten LTO Noord 2009. Voorbeelden van therapie met paarden en scholingsmogelijkheden. 

Kwaliteiten werkgebieden op zorgboerderijen. Wageningen UR 2009. Inventarisatie van zorgaanbod gerelateerd aan veehouderij, tuinbouw, huishouden, siertuin, landschapsbeheer en boomteelt en overige werkzaamheden.

Factsheets:

Factsheet cliëntproblematiek. ZLTO 2010. Over welke doelgroepen er zijn en welke organisaties jou als zorgboer bij de begeleiding van deze mensen kunnen helpen. 

Factsheet Omgaan met agressie. Waar komt agressie vandaan en hoe ga je hier als zorgboer mee om? 

Factsheet Cliënt staat centraal. ZLTO 2010. Wat betekent dat: de cliënt staat centraal? En hoe geef je dit in de praktijk vorm?

 

 introductie

Als je een zorgboerderij wilt beginnen, is het aan te raden contact te zoeken met een regionale organisatie. In Nederland heeft iedere regio zijn eigen regionale organisatie(s).

Deze regionale organisaties zijn samen de Federatie Landbouw en Zorg. Zij zijn daarmee ook jouw link met de Federatie en met het Kwaliteitssysteem (veelal een vereiste voor financiering). Zie ook het artikel Sluit je aan bij de Federatie Landbouw en Zorg! 

Meer info?

Op deze website vind je al een heleboel informatie. Bijvoorbeeld over de kernwaarden van de zorglandbouw.

Ben je nog oriënterend en vraag je je af of de zorglandbouw iets voor je is? Kijk dan eens de gratis clip (zie ook boven) voor oriënterende zorgboeren of lees het interview met Annemarie Den Hartog-Korver van Zorgboerderij Annemarie's de Schaapskooi. Zij kwam beslagen ten ijs dankzij begeleiding van Stichting Zorgboeren Zuid-Holland.  

Ook bij jou in de buurt zit een regionale organisatie van en voor zorgboerderijen. De mate waarin zij jou begeleiden verschilt. Dit is veelal afhankelijk van de verantwoordelijkheid. Sommige organisaties regelen de plaatsingen en voelen zich daardoor meer verantwoordelijk dan organisaties die dat niet doen. Zij zijn veelal belangrijk voor intervisie en beangenbehartiging. Aansluiting bij een van de leden is een vereiste om het keurmerk Kwaliteit laat je zien! te mogen dragen.

Het is alvast goed de volgende zaken te overdenken:

  • Staat je gezin erachter? Het heeft veel impact op je privéleven, het kost veel tijd, doorzettingsvermogen en je wordt er niet rijk van.
  • Wat voor soort zorg wil je gaan doen? Denk aan de verschillende doelgroepen: van jongeren met autisme tot ouderen met dementie, het is nogal divers (link naar artikel over doelgroepen). Je kunt ook besluiten om met gemengde groepen te werken, maar daar moet je je dan wel extra op voorbereiden.

     

  • Heb je voldoende ervaring met het specifieke soort zorg waar de doelgroep om vraagt? Of moet je je nog bijscholen?

  • Is er een gerichte vraag in de omgeving? Cq: hoeveel zorgboerderijen zijn er al in jouw regio? Hoe is de zorg geregeld in jouw gemeente? Pas je er goed bij? Zijn er al gesprekken geweest met bijvoorbeeld gemeentes of een zorgverzekeraar? Informeer ook bij een regionale stichting/coöperatie van zorgboerderijen in jouw regio, of er contractruimte is voor nieuwe zorgaanbieders?

  • Wil je de zorg koppelen aan landbouw, zodat het elkaar versterken kan? Vraag je dan af of je voldoende agrarische kennis en ervaring hebt of dat je die nog moet opdoen.

  • Het is sowieso aan te raden ten minste een aantal maanden lang wekelijks op een zorgboerderij een kopje koffie te gaan drinken. Kies verschillende zorgboerderijen uit, zodat je hun verschillen ook kunt waarnemen en kunt nadenken over waar ze sterk in zijn en waarom.

  • Ervaring kun je ook opdoen door middel van stage lopen.

  • Ook is er een handboek dat je kunt doornemen, in 2022 geheel vernieuwd.

  • Weet je zeker dat je wilt gaan starten? Meld je dan bij een van de bovengenoemde regionale organisaties en sluit je via hen vervolgens ook aan bij de Federatie Landbouw en Zorg en ga aan de slag met het Kwaliteit laat je zien!- keurmerk.